دانشمندان در پژوهشی تازه می‌گویند برخورد سیارک‌ها با زمینِ اولیه شاید فقط رویدادهایی ویرانگر نبوده‌اند؛ بلکه ممکن است شرایط لازم برای شکل‌گیری نخستین جرقه‌های حیات را نیز فراهم کرده باشند.
بر اساس گزارش رادیو راوا، این تحقیق که توسط پژوهشگران دانشگاه راتگرز آمریکا منتشر شده، فرضیه‌ای را تقویت می‌کند که بر اساس آن، دهانه‌های ناشی از برخورد شهاب‌سنگ‌ها می‌توانسته‌اند به محیط‌هایی گرم، سرشار از مواد معدنی و مناسب برای آغاز واکنش‌های شیمیایی حیات تبدیل شوند.
سال‌هاست دانشمندان «دریچه‌های هیدروترمال اعماق اقیانوس» را یکی از محتمل‌ترین مکان‌ها برای آغاز حیات می‌دانند؛ مناطقی در کف دریا که آب بسیار داغ و غنی از مواد معدنی از میان سنگ‌ها خارج می‌شود و انرژی لازم برای واکنش‌های پیچیده شیمیایی را فراهم می‌کند.
اما مطالعه جدید می‌گوید سیستم‌های مشابهی احتمالاً در اثر برخورد سیارک‌ها نیز شکل گرفته‌اند.
دهانه‌هایی که شاید گهواره حیات بوده‌اند
به گفته پژوهشگران، زمانی که یک سیارک بزرگ به زمین برخورد می‌کند، حجم عظیمی از گرما تولید می‌شود. این گرما می‌تواند سنگ‌های اطراف را ذوب کند و پس از پر شدن دهانه از آب، محیطی داغ و غنی از مواد معدنی به وجود آورد؛ محیطی شبیه همان دریچه‌های هیدروترمال اعماق دریا.
دانشمندان معتقدند چنین سامانه‌هایی ممکن بوده هزاران سال فعال باقی بمانند؛ زمانی کافی برای آن‌که ترکیبات شیمیایی ساده، به مولکول‌های پیچیده‌تر و در نهایت به ساختارهای اولیه حیات تبدیل شوند.
شیا سینکومانی، پژوهشگر اصلی این مطالعه، می‌گوید:
«هیچ‌کس دقیقاً نمی‌داند حیات چگونه از زمینی بی‌جان آغاز شد. اما این برخوردها شاید محیط‌هایی ایجاد کرده باشند که شیمی اولیه حیات در آن‌ها شکل گرفته است.»
از مکزیک تا مریخ
در این بررسی، دانشمندان سه دهانه برخوردی مشهور را مطالعه کرده‌اند:
- دهانه «چیکشلوب» در مکزیک؛ همان برخورد عظیمی که با انقراض دایناسورها مرتبط دانسته می‌شود.
- دهانه «هاتون» در شمال کانادا
- و دریاچه «لونار» در هند که هنوز آب در آن وجود دارد.
به گفته پژوهشگران، این مناطق شواهدی از فعالیت‌های هیدروترمال طولانی‌مدت را نشان می‌دهند.
اهمیت این نظریه فقط به زمین محدود نمی‌شود. دانشمندان می‌گویند اگر چنین محیط‌هایی توانسته باشند روی زمین اولیه شرایط مناسب برای حیات را ایجاد کنند، احتمال دارد در مریخ یا قمرهای یخی منظومه شمسی مانند «اروپا» و «انسلادوس» نیز شرایط مشابهی وجود داشته باشد.
برخوردهایی که فقط ویرانگر نبودند
در نگاه سنتی، برخورد سیارک‌ها معمولاً با نابودی و انقراض پیوند خورده است؛ اما این مطالعه تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد:
شاید همین رویدادهای خشونت‌بار، میلیاردها سال پیش به شکل‌گیری حیات کمک کرده باشند.
این پژوهش در مجله «علوم و مهندسی دریایی» منتشر شده و بخشی از موج تازه مطالعاتی است که تلاش می‌کند منشأ حیات را نه فقط در اعماق اقیانوس‌ها، بلکه در اثر تعامل پیچیده آب، سنگ، گرما و برخوردهای کیهانی توضیح دهد.
هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش که «حیات دقیقاً چگونه آغاز شد» وجود ندارد؛ اما دانشمندان می‌گویند هر کشف تازه، تصویر روشن‌تری از نخستین روزهای زمین ارائه می‌کند.
