The Deputy Director of Marine Environment and Wetlands of the Environmental Protection Agency says that the majority of the water crisis and environmental destruction in Iran is not the result of climate change, but rather the direct result of policies and human interventions over the past few decades.
به گزارش رادیو راوا، احمدرضا لاهیجانزاده، معاون سازمان حفاظت محیط زیست، در نشست ستاد هماهنگی و مدیریت تالابهای استان کرمان هشدار داد که تنها حدود ۱۸ درصد کاهش منابع آبی کشور ناشی از تغییر اقلیم است و نزدیک به ۸۰ درصد بحران موجود، به فعالیتهای انسانساخت و مدیریت نادرست منابع آب بازمیگردد.
او گفت آنچه امروز در قالب خشکسالی، گرد و غبار، فرونشست زمین و نابودی تالابها دیده میشود، در واقع نتیجه تصمیمهایی است که طی دهههای گذشته گرفته شدهاند؛ تصمیمهایی که به گفته او اکنون کشور در حال پرداخت هزینههای آن است.
لاهیجانزاده در بخشی از سخنانش به تجربه خشکاندن یکی از تالابهای مهم جنوب غرب ایران در سال ۱۳۹۱ اشاره کرد؛ اقدامی که برای توسعه فعالیتهای نفتی انجام شد. او گفت کارشناسان محیط زیست در همان زمان هشدار داده بودند که خشک شدن این تالاب میتواند منطقه را به یکی از کانونهای گرد و غبار تبدیل کند، اما این هشدارها نادیده گرفته شد.
به گفته او، چند سال بعد همان منطقه به یکی از شدیدترین منابع تولید گرد و غبار در ایران تبدیل شد؛ بحرانی که نهتنها اکوسیستم منطقه، بلکه زندگی روزمره مردم و زیرساختهای شهری را نیز تحت تأثیر قرار داد.
معاون سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد طبیعت نسبت به مداخلات «نابخردانه» واکنش نشان میدهد و بحرانهایی مانند گرد و غبار، فرونشست زمین و خشک شدن تالابها، نتیجه مستقیم نادیده گرفتن ملاحظات زیستمحیطی در مدیریت منابع طبیعی است.
او همچنین با اشاره به روند افزایش برداشت از منابع زیرزمینی آب گفت تعداد چاههای آب در ایران از حدود ۱۵ هزار حلقه در اوایل دهه ۱۳۵۰ به نزدیک یک میلیون حلقه رسیده است؛ آماری که به گفته او بخش قابل توجهی از آن را چاههای غیرمجاز تشکیل میدهند و نشانهای از ضعف جدی در حکمرانی آب در کشور است.
لاهیجانزاده در ادامه به وضعیت تالاب جازموریان پرداخت؛ تالابی که در سالهای اخیر به یکی از کانونهای مهم گرد و غبار در جنوب شرق ایران تبدیل شده است. او گفت در حوزه آبریز جازموریان حدود ۲۲ هزار حلقه چاه وجود دارد که نزدیک به نیمی از آنها غیرمجاز هستند و فشار سنگینی بر منابع آب منطقه وارد میکنند.
به گفته این مقام سازمان محیط زیست، برنامه جامع مدیریت حوزه آبریز جازموریان از سال ۱۳۹۸ آغاز و در سال ۱۴۰۱ نهایی شد، اما با وجود مشخص شدن وظایف دستگاههای مختلف، هنوز وارد مرحله اجرایی نشده است.
او از مقامهای استانی خواست کارگروه ویژه اجرای این برنامه را فعال کنند و جلسات منظم برای ارزیابی میزان پیشرفت پروژهها برگزار شود.
بر اساس آمار ارائهشده از سوی معاون سازمان محیط زیست، از حدود یک میلیون هکتار اراضی جازموریان، بیش از ۳۲۶ هزار هکتار در محدوده کانونهای شدید و بسیار شدید گرد و غبار قرار دارد؛ مناطقی که توان جابهجایی ذرات گرد و غبار تا صدها کیلومتر را دارند.
در سالهای اخیر کارشناسان بارها هشدار دادهاند که ادامه برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، سدسازیهای گسترده، توسعه نامتوازن کشاورزی و بیتوجهی به حقابه تالابها، بخش بزرگی از بحران زیستمحیطی ایران را رقم زده است.
تالاب جازموریان یکی از نمونههای برجسته این بحران به شمار میرود؛ تالابی که زمانی نقش مهمی در تنظیم اقلیم محلی، جلوگیری از گرد و غبار و تأمین معیشت جوامع محلی داشت، اما اکنون بخش بزرگی از آن خشک شده است.
لاهیجانزاده همچنین از تلاش برای جذب منابع و اعتبارات بینالمللی جهت احیای جازموریان خبر داد و گفت توسعه مشاغل سازگار با محیط زیست، از جمله صنایع دستی، حصیربافی و سوزندوزی، میتواند هم به اقتصاد محلی کمک کند و هم زمینه استفاده از حمایتهای بینالمللی را فراهم سازد.
او در پایان اعلام کرد برای اجرای برنامههای مرتبط با احیای تالاب جازموریان، درخواست اختصاص ۹۶ میلیارد تومان بودجه مطرح شده است؛ اعتباری که قرار است از منابع ملی، بودجههای استانی، مسئولیت اجتماعی شرکتها و همچنین کمکهای بینالمللی تأمین شود.